logo_geo
eng_logo
ტარიელ ხარხელაური: სიძულვილი ჩემთვის უცხოა... ჩემი შვილის მკვლელიც არ მძულს...
- +

1 დეკემბერი. 2019. 00:46

 

 

ტარიელ ხარხელაურთან ყველაფერი სხვაგვარადაა: სიცოცხლე, რომელიც სიზმარივითაა, აერთიანებს ადამიანებსა და ცხოველ-ფრინველებს, მცენარეებსა და დამუნჯებულ კლდეებს... მთის ბილიკებსა და დახუჭუჭებულ ცხვრის ფარებს... აქ ყველაფერი იმდენად სუფთაა, შეხება მოგერიდება, რამე არ გავუფუჭო, ჩემი სიტყვითა და ფიქრით უნებურად არ შევბღალოო. ამიტომ ისე ფრთხილად ვუახლოვდები მისი ცხოვრების

 

სიმფონიას, რომ ჩემი ნაბიჯების ხმა არ ისმოდეს...

სამაგიეროდ, მესმის მისი ნათქვამი:

მამაჩემო, თოვლისფერო,

მზე ტკივილებს არ მიამებს,

გავაგრძელო კიდე ფრენა?

ფიქრი დამიკვალიანე.

მამაჩემო, თოვლისფერო,

...მაღლობს შემაცურე ცერით,

ქარის ხმაზე ქრის სიმღერა,

წვიმის ხმაზე წვეთავს ცრემლი.

დედაჩემო, ფერო მიწის

გამიმწუხრისფერდა სული,

შავი ზოლი მაწევს სივრცის

ვარ ლანდებით დანისლული.

შუბლზე მადევს დანაცრული

ცა, ასე არ მითრთოლია,

მამაჩემო, დამისრულე

წუთისოფლის სიმფონია...

 

მერე წუთისოფლის სიმფონიაც მესმის, და რაც მთავარია, ვხედავ კიდეც... ეს არ არის უბრალოდ დილა, შუადღე და მიმწუხრი მისი ცხოვრებისა... ეს გახლავთ სიზმარი დილით, შუადღესა და დღის მიწურულს.

 

* * *

- ჩემი მეხსიერება პაპაჩემით იწყება. ყველა კუნწყულას ეძახდა. დედის მხრიდან მყავდა, ბაიაშვილი იყო გვარად. ჩემს ჩამოყალიბებაში მას აქვს უდიდესი წვლილი. მასთან გავიზარდე სიმონიანთხევში. გლეხს თუ შეიძლება მაღალი ინტელექტი ჰქონდეს, მას ჰქონდა ნამდვილად. მიწას კითხულობდა. აიღებდა მუჭით, დახედავდა და იტყოდა: ჯერ ადრეა, ორი დღეც ვაცალოთ და მერე დავხნათო... მისი წიგნი მიწა იყო. მარტო ეს კი არ იცოდა, საერთოდ, ბრძენი კაცი იყო.

 

პაპა ერთადერთი კაცი იყო, ვისგანაც აუგ სიტყვას ვერ გაიგონებდი. ის ერთადერთი იყო, ვინც გაბრაზება არ იცოდა... რაღაც თუ არ მოეწონებოდა, ამოიოხრებდა. დღესაც კი, დასაძინებლად რომ დავწვები და ვიფიქრებ, აბა, რა შემეშალა, რა გავაკეთე ცუდი-მეთქი, თვალწინ პაპა მიდგება. ვფიქრობ, რომ ეს საქციელი პაპას ამოაოხრებინებდა, ჰოდა, ვცდილობ, აღარასოდეს გავიმეორო.

 

პაპა გუთნისდედა იყო. ხვნა-თესვა რომ მთავრდებოდა, მერე ცხვარში მიდიოდა.

 

ექვსი წლის ვიყავი, პირველად რომ გვერდით დამიყენა ხვნის დროს. კვალში დამიყენებდა. ამას ეძახიან ჩეკანოს. გუთანი რომ ამოვარდება მიწიდან, უნდა გაასუფთავო.

 

ფიზიკურად კი არ მტვირთდა, მიწას მაყვარებდა...

დღეგრძელი და გონებანათელი კაცი იყო. 86 წლი­სა გარდაიცვალა.

მე პაპასავით არ მესმის მიწისა. იმას თავისი საიდუმლო ჰქონდა და ეტყობა, ბოლომდე გადმოცემა ვერ შეძლო.

საოცარია, რომ ბევრი რამ არ მახსოვს... ვერ ვიხსენებ, ვინ მეჯდა გვერდით პირველ კლასში. გარეულს მეძახდნენ, იმიტომ, რომ სულ განცალკევებით ვიყავი. თითქოს დანარჩენები სხვაგან იყვნენ, მე სხვაგან. მხოლოდ სპორტული თამაშისას თუ გავერეოდი ბავშვებთან. მერე ისევ განვმარტოვდებოდი და წიგნს ვკითხულობდი. არ მიყვარდა ზეიმები, ხალხში გასვლა.

 

ვსწავლობდი მარტო იმას, რაც მაინტერესებდა. ჩუმად ვიჯექი, ხელს არავის ვუშლიდი. მართალია, მათემატიკას არ ვსწავლობდი, მაგრამ მაინც გადავყავდი კლასიდან კლასში. ისე ახლა ვნანობ... მათემატიკა უფრო საჭირო ყოფილა ცხოვრებაში...

ბევრს ვკითხულობდი, მიყვარდა ნელა კითხვა, წავიკითხავდი, ვფიქრობდი... მერე რაღაც მტანჯავდა და კალამთან მისვლა მაინც მეშინოდა. ვეკრძალებოდი, მეგონა ეს ქალის საქმე იყო, თუმცა ვაჟა-ფშაველა წინ მყავდა და ასე არ უნდა მეფიქრა. მეექვსე კლასშიღა გავბედე კალამთან მისვლა. ვწერდი ჩემთვის, არავის ვაკითხებდი.

 

ძალიან კარგი ალღო და მეხსიერება მქონდა...

დავდიოდი ტყეში, დავხეტიალობდი, გზა თუ ამბნევია? - არასოდეს. ყიზ­ ლარშიც კი, სადაც ვაკე ადგილია და იქაურებსაც უჭირთ ნისლში გადაადგილება, მე არასოდეს დავბნეულვარ. ინტუიცია მაქვს ისეთი, რომ მკარნახობს, საით უნდა წავიდე.

 

იცი რა მიყვარს ძალიან? როცა მთაში ვიყავი, ნისლი რომ დაბლა იყო, ვიდრე მთის თავს დაეხვეოდა... მე გავუდგებოდი გზას, მთისკენ რომ მომესწრო, ავჩენილიყავი. ისე ამოვტივტივდებოდი ზემოთ, როგორც წყლიდან ამოსული... საოცარია, მთის წვერიდან დაბლა დაწოლილ ნისლს რომ დახედავ.

 

მეხუთე კლასიდან მამას ყოველ ზაფხულს დავყავდი ცხვარში. სკოლა რომ დაგვიმთავრდებოდა, მთაში მივდიოდი. იქ მივიღე ფიზიკური და სულიერი წრთობა. მწყემსი არ მოგატყუებს, რაც არის, - ის არის, არ გეპირფერება... იმიტომ გამიჭირდა, ქალაქში რომ ჩამოვედი. ვგრძნობდი, ცრუ იყო სამყარო. მე ხომ ვხედავდი, ის კაცი ისეთი არ იყო, თავს როგორც მაჩვენებდა... თვალებში ვკითხულობდი...

 

1976 წელს 30 წლისა ვიყავი. მაშინ ჩამომიყვანეს უნივერსიტეტში სასწავლებლად. ვერ გავძელი. მეორე კურსიდან წავედი. იქ ჩემი სამყარო არ იყო, არ იყო გარემო, სადაც გავძლებდი. მიყვარს მარტოობა, სივრცე...

 

 

 

ჩემი ლექსები რომ დაიბეჭდა, ისეთი ამბავი მოჰყვა, რომ ყველას ყურადღების ცენტრში ვიყავი. ეს სულ არ შემეძლო. ამიტომაც წავედი. მახსოვს, პირველი დაბეჭდვის მერე ორ კვირაში მომივიდა 2000 წერილი, სულ გოგოებისა იყო, არც ერთი კაცისა. მამაჩემი კითხულობდა და გადაარჩევდა ხოლმე, ეს წაიკითხე, ეს არ გინდაო... ჩემი პრესცენტრის ხელმძღვანელი იყო... მამამ ვაჟა-ფშაველა იცოდა ზეპირად თავიდან ბოლომდე. ამისი დრო თუ ჰქონდა? როგორ არა, მიდიოდა ცხვარში, ხელში წიგნი ეჭირა და კითხულობდა.

მეც ასეთი სივრცე მინდოდა... წიგნი და სივრცე...

 

მერე ვახუშტი კოტეტიშვილმა გამიკეთა ისე, რომ დაუსწრებელზე გადამიყვანა და მხოლოდ გამოცდებზეღა ჩამოვდიოდი...

სწორად მოვიქეცი. საზოგადოება არასოდესაა მზად, რომ გაგზარდოს. მას თავისი დაკვეთა აქვს, და უნდა შეასრულო. როცა საზოგადოების დაკვეთას ასრულებ, პოეტს კლავ.

აქ გავიცანი მომავალი მეუღლე. ვისაც ყველაზე ნაკლებად ვაინტერესებდი, ის მოვიყვანე ცოლად. ვგრძნობდი, რომ ის იყო ადამიანი, ვისაც შეეძლო ჩემ გვერდით ყოფნა. არც შევმცდარვარ. დღემდე არ მიგრძნია, ოჯახს თუ რამე აკლდა. ყველაფერს უძღვება მეუღლე... მე კი მაქვს თავისუფლება, რომელიც მჭირდება.

 

ჩემი დაღლა არ შეიძლებოდა. 50 წლამდე ისეთი ვიყავი, ჩვენი მთის წვერზე ავიდოდი, გადავიდოდი ჩარგალში და დავბრუნდებოდი სირბილით... დღესაც არ ვიღლები ფიზიკურად...

გულქანს თითქმის ყოველდღე ვხედავდი, ჩავიდოდი მთიდან და პური ჩარგლიდან ამომქონდა. ვიჯექი ჩუმად და ვაკვირდებოდი, როგორ ქსოვდა წინდას... ლამაზი სახე ჰქონდა... ძალიან მიყვარდა მისი ყურება.

ცხვარი ძალიან მიყვარს, მაგრამ თუშისა და მოხევისნაირად მაინც არავის უყვარს ცხვარი.

 

მე ძალიან მიყვარდა ცხვარში ყოფნა. მილაპარაკია კიდეც ცხვართან, ლექსიც წამიკითხავს ბატკნისთვის. ჩემი აუდიტორია ეგ იყო და აბა, რას ვიზამდი. ასეც ყოფილა, შუა ფარაში ვმდგარვარ და ხმამაღლა დამიწყია ლექსის კითხვა. როცა ლექსს ვწერ, ხმამაღლა მიყვარს ფიქრი... ამიტომ როცა ლექსს ვწერ, ვცდილობ გავერიდო ყველას. თითქოს რაღაც მეხსნებოდა გონებაში და ვიცოდი, რაღაც უნდა მეღონა... თუ ცხვარში ვიყავი, კარგად დავათვალიერებდი, რომ ირგვლივ არ ყოფილიყო ადამიანი და დავიწყებდი! ძალიან მერიდებოდა საერთოდ ლექსის კითხვა. დღესაც მერიდება. ჩემი ლექსის კითხვისას შიში, ხათრი და მოკრძალება ვერ დავძლიე. ორ-სამ კაცთან კიდევ არა უშავს, თუ წავიკითხავ რამეს, მაგრამ ბევრ ხალხში ძალიან მიჭირს...

 

ხელმოკლედ თუ მიცხოვრია? არასოდეს, ჩვენს ოჯახს დოვლათი მოსდგამდა. ისე, მოთხოვნილებაც არასოდეს მქონია დიდი.

სულ ორი შარვალი მქონდა ხოლმე. დოლის დროს, ბატკანი რომ იბადება, ვიდრე სველია, ისვამ მუხლზე, რომ არ გაცივდეს, მერე ჩასვამ ვირის ხურჯინში და გზავნი ბინაზე. საღამოს რომ გავიხდიდით შარვალს, გაშეშებული დგებოდა ხოლმე. დილით ჩავხტებოდით ხოლმე შარვლებში. მე მაინც ის ცხოვრება მერჩია. მენატრება კიდეც... ახლა რომ წავიდე ცხვარში? ცხვარი აღარ არის და... ჩემიც ვერ მეყოლება, იმიტომ, რომ ყიზლარის საძოვრები ჩამოგვართვეს. დავრჩით უმიწაწყლონი...

 

როგორც დიდი ბოღმაა ძნელი სატარებელი, ისე  დიდი სიყვარულიც, რომ ეს არ გახუნდეს, არ დაგეკარგოს...

სამი შვილი მყავდა... ბიჭი - ბექა, აღარა მყავს, მომიკლეს... ბექას მერე ჩემი მიმწუხრია დამდგარი...

 

„ჩემო ბექა!

ჩემი ფიქრი შენს გარშემო ბრუნავს, შენთან ათენაღამებს, შენს სუნთქვას აყურადებს, შენით ივსება და იცლება, მხოლოდ შენზე ფიქრს შეუძლია ჩემი კუთვნილი სამზეოს გალამაზება.

მხოლოდ შენზე მუდმივად ფიქრმა შესძლო ჩემი ტკივილის ამღერება. აღარც შენი ნაადრევად გასვლა მიკვირს ამ წუთისოფლიდან. ჩვენ ვიკითხოთ, თორემ შენ ოცდასამი წელი სრულად იცხოვრე, სავსემ იცხოვრე. სიმღერაც შეგეძლო, სიყვარულიც. კაცობა იყო შენი ძლიერი ქედის საზიდი. შენფერებს ჩვენნაირთა ცრემლი არსად წაადგება, მაგრამ გვაპატიე, თუ ხანდახან მაინც, უშენობით მოგვრილმა სევდამ მოგვინედლოს ამქვეყნიური მტვრით მინაქრული თვალები.

მზე რომ ამოდის, ასე  მგონია, უფრო ნათელია, რადგან შენი განუმეორებელი ღიმილით შეივსო.

ქარი რომ ბორგავს, შენი ხასიათია, მარად მოძრავი, დაუდგრომელი.

წვიმა, წვიმაც კი განსაკუთრებულად მეჩვენება, - თითქოს უფრო ძლიერად წვიმს, რადგან წვიმის წვეთების ხმაურში, შენს სიმღერას შენეული კაცური ხმით ვისმენ.

 

ამიტომაც არის, რომ უფრო ძნელად დასაჯერებელი გამიხდა დრო  რომელი უფრო ნამდვილი დროა, მე რომ ვცხოვრობ და განზომილებადია, თუ, დრო შენ რომ ცხოვრობ და განუზომელი.

ყოველ შეთხვევისათვის, მე აქედან ასე მეჩვენება"...

 

მოხუცი დედა მყავს სიმონიანთხევში. მისთვის ჩემი ლექსები უინტერესოა, მარტო ის აინტერესებს, მე როგორი ვარ, როგორც კაცი... თუ მოვწონვარ? მოვწონვარ, იმიტომ რომ ყველა მიყვარს. სიძულვილი ჩემთვის უცხოა. ჩემი შვილის მკვლელიც არ მძულს... ძალიან მიჭირს, მეცხრე წელიწადი მიდის და ყოველღამე ვტირი... მრცხვენია, მაგრამ ასეა... ყველაფერი დეტალურად მახსოვს, როგორ მღეროდა, იღიმოდა, როგორ ეძინა...

საერთოდ არ მეგონა, ამდენ ხანს თუ ვიცხოვრებდი. მას მერე, რაც ბექა გამიჩნდა, ყოველთვის ვგრძნობდი, რომ ჩვენ ერთად ვერ დავბერდებოდით... მეგონა, მე გავიდოდი ადრე... სკოლა რომ დაამთავრა, დედამისმა მისი სურათი დადო კარადაში... შევხედე და დავინახე... არ იყო ამქვეყნის! მაშინვე ავაღებინე. ბოლო ორ წელიწადს ჩვენი ხატების კუთხე სველდებოდა, ხატები ტიროდნენ. მას მერე, რაც ბექა აღარ არის, აღარ დასველებულა.

 

ახლა მაღლა ვეძებ ჩემს შვილს, დაბლა არა! სხეული უცხოა ჩემთვის, სული მაინტერესებს.

ჩემი გული დაღრუბლულია. ძალიან მინდა ჩემი მისდამი სიყვარული გადავიტანო ვინმეზე, ვერ შევძელი...

სისხლს ნუ დამანახებ! ნადირობა არ მიყვარს... დედაჩემს უჩხუბია კიდეც ბევრჯერ მაგის გამო. ერთხელ ნამიანში მივდიოდი და ჯოხს ვიქნევდი, ტოროლა მოვკალი, ეს არის ჩემი სატკივარი...

ერთხელ კიდევ ძროხამ ბილიკზე წიხლი მკრა, არ ვიცი, რა მომივიდა, მოვბრუნდი, ხელი შემოვკარი და მოკვდა... ეგეც ჩემი სადარდებელი გახდა. ხან იმას ვფიქრობ, ამის გამო ხომ არ დავისაჯე..

 

 

მგელი თუ მომიკლავს? არც მგლისთვის მისვრია... არც დათვისთვის. ისინი თავისას ცდილობენ. იმათ ძაღლები უსწორდებოდნენ... ბოღრა მყავდა ძაღლი... ძლიერი იყო, ბევრჯერ დავუგლეჯივარ. ჩემი ბრალი იყო, ვეთამაშებოდი, ვეჭიდებოდი. მეტი რომ მომივიდოდა, კბილს გამკრავდა. მერე ნანობდა, შორიდან მოდიოდა, რომ მომფერებოდა. მალე შევრიგდებოდით ხოლმე. რომ იგრძნო, კვდებოდა, წავიდა, სხვაგან მოკვდა.

სიცოცხლესთან დაშორებული, მოწყვეტილი ყვავილიც კი არ მიყვარს... დავუწვებოდი და ვიყავი პირქვე იებთან... მე მოუწყვეტელი იები მიყვარს...

 

არასდროს მიფიქრია, ლექსის მწერალი კაცი ვყოფილიყავი, მინდოდა მთის ძლიერი კაცი ვყოფილიყავი. ჩხუბიც ვისწავლე, თუმცა არ გამომიყენებია არასოდეს... ჩემთან კამათიც კი არავის მოსვლია.

როცა ვწვები, სუფთა ფურცლებს ვალაგებ სასთუმალთან. ღამით რომ მომივა სტრიქონი, ჩავწერ...

ხან მგონია, სიზმარში ვცხოვრობ, სიზმრებს კი სულ ვნახულობ და იქ უცხო ენაზე ვკითხულობ ლექსებს... რუსული საერთოდ არ ვიცოდი, მხოლოდ ერთი სიტყვა "ხლებ" ვიცოდი. ერთხელ სიზმარში რუსულადაც კი ვკითხულობდი ლექსს, ერთი ფრაზა დამამახსოვრდა: "ი ტვაია დუშა პოგიბნეტ!". ზოგჯერ ჩემთვის სრულიად გაუგებარ ენაზე ვლაპარაკობ... იმ ენის ჟღერადობაც მახსოვს...

 

თვალწინ მიდგას ის ქალაქი, სიზმრად რომ ვნახულობ ხოლმე, ის ციხე­სიმაგრე... მე დავფრინავ ამ ქალაქის თავზე... იქნებ, ის არის ცხადი. დანარჩენი სიზმარია...

 

 

 

 

 

წყარო : wyaro
right_banner
არქივი
right_banner